4 november 2019

Chromosomale 'wanorde' bij IVF leidt niet tot gezondheidsrisico's

Voor het eerst chromosomale ontwikkeling van natuurlijk geboren kinderen gevolgd

Het optreden van zogeheten chromosomale instabiliteit tijdens de vroege ontwikkeling van een embryo leidt niet tot gezondheidsrisico's voor kinderen die via IVF worden geboren. Deze bevinding kan veel onzekerheid wegnemen bij mensen die geboren zijn na IVF of ouders van IVF-kinderen. Wetenschappers van het Maastricht UMC+ (en internationale partnerinstituten) trekken deze conclusie nadat ze voor het eerst de vroege chromosomale ontwikkeling van IVF-baby's hebben vergeleken met die van kinderen geboren via de natuurlijke weg. In het toonaangevende wetenschappelijk tijdschrift Nature Medicine beschrijven de onderzoekers vandaag hun resultaten.

Grafische weergave van een embryo in de vroege embryonale ontwikkeling (iStock)Grafische weergave van een embryo in de vroege embryonale ontwikkeling (iStock)In vitro fertilisatie (kortweg IVF) kan worden toegepast bij ouders met een kinderwens die moeite hebben om via de natuurlijke weg zwanger te worden. Met behulp van de techniek wordt een eicel buiten het lichaam bevrucht. Het embryo dat daarbij ontstaat, wordt weer teruggeplaatst in de baarmoeder. Het is inmiddels bekend dat zogeheten chromosomale instabiliteit tijdens de vroege celdeling een gebruikelijk fenomeen is bij deze procedure. Wat de gevolgen daarvan zijn op de gezondheid van het kind op latere leeftijd is echter niet bekend. Dit kan leiden tot veel onzekerheid.

Verkeerd aantal chromosomen
Chromosomale instabiliteit houdt in dat tijdens de ontwikkeling van de bevruchte eicel gehele chromosomen (of gedeeltes daarvan) worden verwijderd of verdubbeld. Bij het delen van cellen leidt dit tot dochtercellen met het verkeerde aantal chromosomen of afwijkingen. Dat zou een verklaring kunnen zijn dat de verdere ontwikkeling van het embryo een wordt stopgezet en mogelijk ook de reden dat het slagingspercentage van IVF zo laag is. De vraag is echter of dat ook daadwerkelijk zo is. Er is namelijk nog nooit onderzocht of chromosomale instabiliteit in stand blijft gedurende een succesvolle zwangerschap en of het ook optreedt bij bevruchting via de natuurlijke weg. Met behulp van een nieuwe techniek die de onderzoekers zelf hebben ontwikkeld (haplarithmisis genaamd), bestaat de mogelijkheid om als het ware terug te kijken in de chromosomale ontwikkeling.
Copyright Maastricht UMC+
Vergelijkbare ontwikkeling
De wetenschappers onderzochten genetisch materiaal van 98 gezinnen gedurende de zwangerschap, waarbij 48 via IVF een kind kregen en 50 via de natuurlijke weg. Daarbij werd gekeken naar DNA van de vader, de moeder, de placenta en bloedmonsters uit de navelstreng. Op basis daarvan kan men met behulp van de nieuw ontwikkelde techniek zien hoe de ontwikkeling van het embryo verloopt gedurende de zwangerschap. Het resultaat: chromosomale instabiliteit komt vrijwel altijd voor ongeacht de wijze waarop de zwangerschap tot stand is gekomen. Gedurende de embryonale ontwikkeling blijft die 'wanorde' echter niet behouden. Het lijkt er op dat er een selectiemechanisme plaatsvindt, waarbij voornamelijk de 'goede' cellen doorgaan met delen.

Gezondheid
De bevindingen hebben belangrijke implicaties voor de klinische genetica volgens hoofdonderzoeker dr. Masoud Zamani Esteki: "Omdat chromosomale instabiliteit niet gehandhaafd blijft in de ontwikkeling van het embryo leidt dat uiteindelijk ook niet tot gezondheidsrisico's voor de baby. IVF is dan ook veilig, ook op langere termijn. Daarnaast laten we zien dat chromosomale instabiliteit een natuurlijk fenomeen is dat niet alleen optreedt bij IVF, maar eigenlijk bijna altijd voorkomt. Er zijn echter sterke selectiebarrières tijdens de ontwikkeling die corrigeren voor afwijkende cellen in een embryo."